Tubeless gravelbanden instellen: de complete beginnersgids stap voor stap
De eerste keer tubeless instellen duurt langer dan je denkt. De tweede keer duurt twintig minuten. En daarna snap je niet waarom je ooit met binnenbanden reed. Dit artikel legt stap voor stap uit wat je nodig hebt, hoe je de banden installeert, hoeveel sealant er in gaat en wat je doet als de band niet wil ploppen of onderweg lekloopt.
Tubeless gravelbanden instellen: het directe antwoord
Tubeless instellen bestaat uit zeven stappen: velg reinigen, velgtape aanbrengen (twee lagen, 30 cm overlap), tubeless ventiel plaatsen, band monteren, band ploppen met een krachtige luchtstoot, sealant toevoegen via het ventiel en het wiel roteren. Het kritische moment is het ploppen. Hiervoor is een boosterpomp sterk aanbevolen; een gewone vloerpomp lukt niet altijd. Voor een gravelband van 40 tot 45 mm gaat er 70 tot 80 ml sealant in per band bij de eerste montage. Sealant controleren elke 2 tot 3 maanden, volledig vervangen na 4 tot 6 maanden. Altijd een plugkit én een reservebinnenband meenemen onderweg.
Waarom tubeless op gravel: de drie echte voordelen
Tubeless is geen hype. Voor de NL/BE-gravelrijder zijn er drie concrete voordelen die een verschil maken op de Veluwe, de Vlaamse Ardennen en de kasseistroken van de Waalse Ardennen.
Het eerste voordeel is lagere bandenspanning. Met een binnenband loop je bij te lage druk het risico op een stootlek: de band wordt ingeklemd tussen steen en velg, waardoor de binnenband doorboord wordt. Zonder binnenband bestaat dit risico niet. Je kunt veilig 10 tot 15 procent minder rijden dan met binnenbanden, wat op Veluwse wortels, losse Ardense kinderkopjes en modderige bospaden meer grip en meer comfort geeft.
Het tweede voordeel is automatisch dichtvermogen. Sealant is een vloeibaar latex- of synthetisch mengsel dat in de band zit. Bij een gaatje tot circa 3 tot 4 mm stroomt de sealant naar het gat, trekt samen en dicht het af terwijl je doorrijdt. Velozine legt in hun bandenvergelijking uit dat de meeste tubeless gravelrijders kleine lekken nooit opmerken.
Het derde voordeel is gewichtsreductie. Een tubeless-setup zonder binnenband weegt per wiel 80 tot 150 gram minder dan dezelfde combinatie met binnenband. Roterende massa aan de velgrand merk je bij versnellen.
Check voor de bandenwisseling of je velg überhaupt geschikt is voor tubeless. Zoek op de velg of in de handleiding naar de aanduiding TLR (Tubeless Ready) of Tubeless. Een velg zonder die aanduiding is mogelijk niet luchtdicht genoeg. Bij twijfel: vraag je fietsenmaker voor het beginnen.
Wat je nodig hebt: de volledige materiaallijst
Zorg dat alles klaarligt voor je begint. Halverwege stopen om iets te kopen kost meer tijd dan de installatie zelf.
- Velgtape: moet gelijk zijn aan de interne velgbreedte van je velg. Stan’s NoTubes velgtape (10 meter) kost ca. €15 en is breed beschikbaar bij NL/BE-fietsenmakers en online.
- Tubeless ventielen (set van 2): ca. €10 tot 20. Controleer de juiste lengte voor je velgdiepte.
- Sealant: keuze op basis van banddiameter, zie de tabel hieronder. Budget ca. €18 tot 22 voor 250 ml.
- Ventielsleutel: voor het verwijderen van de ventielkern. Ca. €5 tot 10 of meegeleverd bij de ventielen.
- Injectiespuit: voor het toevoegen van sealant via het ventiel. Ca. €5 tot 10.
- Boosterpomp of compressor: de boosterpomp is voor de meeste thuisgebruikers de beste keuze. Ca. €60 tot 80. Meer hierover bij de plopstap.
- Montagevloeistof of zeepsop: voor het smeren van de bandhiel voor het ploppen. Een druppel afwasmiddel in water volstaat.
- Zaklamp of werkverlichting: voor het controleren van de velgtape op luchtbellen.
Totale kosten eerste setup inclusief boosterpomp: ca. €100 tot 130. Zonder boosterpomp ca. €40 tot 50.
Stap voor stap: zo stel je tubeless in
Het proces heeft tien stappen. De meeste zijn eenvoudig. Stap zes is het ploppen, het moment waarop de band met een klik in de velgrand schiet. Daar gaat het bij beginners het vaakst mis. Lees die stap goed door voor je begint.
Voorbereiding: controleer de velgcompatibiliteit
Staat TLR of Tubeless op je velg of in de handleiding? Dan ben je geschikt. Geen aanduiding? Controleer bij de fabrikant voor je verdergaat.
Stap 1: velg reinigen
Verwijder eventuele oude tape en reinig de binnenkant van de velg met ontvetter of wasbenzine. Droogwrijven. Geen vet of vuil meer aanwezig: tape hecht niet op een vuile velg.
Stap 2: velgtape aanbrengen
Dit is de fundering van het hele systeem. Breng twee volledige lagen tape aan. Begin net voorbij het ventielgat, trek de tape strak over de spaakgaten en zorg dat de tape volledig de gaten afdekt. Maak een overlap van minimaal 30 cm aan het einde. Plak ook over het ventielgat heen. Eén laag is voor de meeste velgen onvoldoende: bij de spaakgaten kan één laag loslaten, waardoor luchtverlies ontstaat dat moeilijk te traceren is.
Stap 3: ventielgat prikken
Prik met een priem of scherp pennetje een gaatje door de tape op de ventielopening. Niet groter dan het ventiel.
Stap 4: ventiel plaatsen
Steek het tubeless ventiel door het gat en draai het rubbermoertje aan de binnenkant van de velg vast. Niet te strak aandraaien: het rubber moet de aansluiting afdichten, niet platgedrukt worden.
Stap 5: band monteren
Monteer de band zonder binnenband. Begin tegenover het ventiel en duw de band in het midden van de velg. Daar is de velgdiameter het kleinst, waardoor de band meer speling heeft om over de rand te komen. Smeer de bandhielen in met montagevloeistof of zeepsop voor je naar de volgende stap gaat.
Stap 6: band ploppen
Dit is het kritieke moment. Een krachtige, snelle luchtstoot zet de bandhielen in de velgrand. Hoor je een hoorbare klik of plop aan beide kanten? Dan zit de band correct. Een gewone vloerpomp haalt niet altijd voldoende volumestroom. Een boosterpomp bouwt lucht op in een interne kamer en laat die in één keer los. Dat levert de benodigde volumestroom voor het ploppen.
Band wil niet ploppen? Drie oplossingen die werken
Oplossing 1: Smeer de bandhielen royaal in met zeepsop of montagevloeistof. Dit verlaagt de wrijving waarmee de hiel over de velgrand glijdt.Oplossing 2: Monteer de band tijdelijk met een dunne binnenband en laat hem 24 uur staan. De hiel rekt uit en past zich aan de velgvorm aan. Verwijder daarna de binnenband en probeer opnieuw te ploppen.
Oplossing 3: Ga naar de fietsenmaker. Zij hebben een compressor en de ervaring om moeilijke band/velg-combinaties snel te ploppen. Voor het eerste wiel is dit altijd een slimme keuze. Kosten: ca. €10 tot 20 per wiel.
Stap 7: sealant toevoegen
Laat de lucht iets ontsnappen. Verwijder de ventielkern met een ventielsleutel. Trek de sealant op in de injectiespuit en giet het via het ventiel in de band. Zie de tabel hieronder voor de juiste hoeveelheid per bandbreedte. Ventielkern terugplaatsen en de band oppompen naar rijdruk.
Stap 8: opnieuw oppompen
Pomp de band op naar rijdruk. Controleer of de band nog recht in de velg zit via de centreerlijn op de zijkant van de band.
Stap 9: wiel roteren
Leg het wiel plat op de grond. Draai het meerdere keren rond zodat de sealant zich verspreidt over de volledige binnenkant van de band. Draai ook het wiel rechtop en herhaal. Dit voorkomt dat de sealant aan één kant ophoopt.
Stap 10: controle na 24 uur
Is de band nog op druk? Een kleine drukdaling in de eerste 24 uur is normaal: de sealant trekt kleine spaakgaten en naden dicht. Meer dan 20 procent drukdaling na 24 uur wijst op een lek in de tape of een slecht zittend ventiel. Controleer dan de tape op luchtbellen door met zeepsopwater over het wiel te gaan.
Hoeveel sealant, hoe vaak bijvullen en wanneer vervangen
Sealant is geen set-and-forget. Na 4 tot 6 maanden is de sealant uitgewerkt en beschermt hij niet meer. Dit is het meest onderschatte onderhoudspunt bij tubeless rijden.
| Bandbreedte | Eerste montage | Bijvullen | Bijvulinterval |
|---|---|---|---|
| 28 tot 32 mm (smal gravel) | 50 tot 60 ml | 30 tot 40 ml | elke 2 tot 3 maanden |
| 33 tot 38 mm (standaard gravel) | 60 tot 70 ml | 40 tot 50 ml | elke 2 tot 3 maanden |
| 40 tot 45 mm (meest gebruikt NL/BE) | 70 tot 80 ml | 50 tot 60 ml | elke 2 tot 3 maanden |
| 47 tot 50 mm (breed gravel of 650b) | 80 tot 90 ml | 60 tot 70 ml | elke 2 tot 3 maanden |
Volledig vervangen: twee keer per jaar (voorjaar en herfst) of na 4 tot 6 maanden.
Bij de eerste montage gebruik je 10 tot 15 ml meer dan bij bijvullen. Een deel van de vloeistof trekt in het karkas van de band en blijft achter in kleine naden langs de velgrand. Die extra hoeveelheid compenseert dat verlies.
Controleer of er nog sealant in zit door de band te schudden. Hoor je een klotserend geluid? Dan is er nog vloeistof. Hoor je niets? Dan is de sealant uitgedroogd en bijvullen of vervangen noodzakelijk. Je kunt ook via het ventiel controleren met een tie-wrap of dun stokje.
De Nederlandse winterstalling
Dit is het meest herkenbare tubeless-probleem voor NL/BE-gravelrijders. Fiets de winter gestald? Dan is de sealant in het voorjaar gegarandeerd uitgedroogd. Vóór de eerste lenterit altijd controleren en bijvullen of vervangen. Rij je in het voorjaar zonder actieve sealant, dan heb je bij een gaatje geen automatisch dichtvermogen en staat je first-ride op de Veluwe stil bij de eerste doorn.
Ik vergat dit één keer. Eerste rit van het jaar op de Utrechtse Heuvelrug, zes kilometer van huis. Een doorn van een meter of twee centimeter lang, recht door de band. Sealant werkte niet meer. Binnenband erin, thuis gereden, sealant vervangen. Nu staat het in mijn agenda: eerste weekend van maart, sealant controleren op beide wielen. Altijd.
Welke sealant kies je?
Er zijn vier merken die breed beschikbaar zijn bij NL/BE-fietsenmakers en online. Niet mengen: verschillende sealants kunnen klonteren als ze worden gecombineerd.
| Merk | Type | Werkzame periode | Prijs (250 ml) | Opmerking |
|---|---|---|---|---|
| Stan’s NoTubes Race | Latex | 2 tot 4 maanden | ca. €20 | Klassiek, breed verkrijgbaar NL/BE |
| Schwalbe Doc Blue | Synthetisch | 4 tot 6 maanden | ca. €18 | Universeel, werkt ook voor andere merken |
| Orange Seal Endurance | Latex/synthetisch mix | 4 tot 6 maanden | ca. €22 | Populair bij gravelrijders |
| Squirt Sealant | Wasgebaseerd | 3 tot 5 maanden | ca. €20 | Aanbevolen voor banden breder dan 43 mm |
Wat doe je als het misgaat: onderweg en thuis
Sealant dicht gaatjes tot circa 3 tot 4 mm automatisch terwijl je doorrijdt. Grotere gaten of sneden vereisen actie.
| Situatie | Sealant sluit vanzelf? | Actie |
|---|---|---|
| Klein gaatje tot 2 mm (doorn, steentje) | Ja | Doorrijden, druk na 2 minuten controleren |
| Groter gat van 2 tot 6 mm | Nee | Stop, steek plug in het gat, oppompen |
| Snede in loopvlak groter dan 6 mm | Nee | Plug proberen, anders binnenband insteken |
| Snede in zijwand | Nee | Binnenband insteken als tijdelijke oplossing |
| Band volledig leegggereden | Nee | Seal is verbroken. Binnenband insteken, thuis nieuwe setup |
Een plugkit bevat kleine flexibele rubberpluggen die je in het gat steekt met een insteekgereedschap. Het gat wordt van buitenaf afgedicht zonder de band te demonteren. Een plugkit kost ca. €20 tot 40 en weegt minder dan 30 gram. Gravelbikevibes vergeleek de meest gebruikte plugkits voor gravelrijders en beveelt een compacte variant met twee tot drie pluggen aan als minimum.
Ben je te lang doorgereden op een lekke band? Dan is de afdichting tussen velg en band verbroken. Een plug helpt dan niet meer. Steek een reservebinnenband in. Dat is het ultieme redmiddel en de reden dat een reservebinnenband altijd in de zadeltas hoort.
De CO2-waarschuwing
CO2-patronen worden vaak gebruikt om snel lucht in een band te krijgen na een lek. Bij tubeless is dat riskant: de lage temperatuur van CO2 kan de sealant tijdelijk laten klonteren, waardoor de vloeistof zijn afdichtvermogen verliest. Gebruik onderweg bij voorkeur een minipomp. CO2 is het laatste redmiddel als de minipomp niet voldoende druk geeft. Ververs thuis daarna de sealant.
Neem op elke rit mee: een plugkit, een reservebinnenband en een minipomp. Dat is 150 gram extra. Die 150 gram heeft mij al twee keer een wandeling van tien kilometer bespaard.
Veelgestelde vragen over tubeless gravelbanden instellen
Wat heb ik nodig om mijn gravelbanden tubeless te maken?
Je hebt nodig: velgtape (breedte gelijk aan interne velgbreedte), twee tubeless ventielen, sealant (70 tot 80 ml per band voor een 40 tot 45 mm gravelband), een ventielsleutel, een injectiespuit en een boosterpomp of compressor voor het ploppen. Totale kosten inclusief boosterpomp: ca. €100 tot 130.
Heb ik een compressor nodig om een tubeless band te ploppen?
Nee, maar een krachtige luchtstoot is wel vereist. Een gewone vloerpomp haalt niet altijd voldoende volumestroom. Een boosterpomp zoals de Trivio Super Cell of Schwalbe Tire Booster (ca. €60 tot 80) is het beste alternatief voor thuis. De fietsenmaker heeft een compressor en ploppen kost ca. €10 tot 20 per wiel. Voor de eerste installatie is de fietsenmaker een slimme keuze.
Hoeveel sealant gaat er in een gravelband van 40 tot 45 mm?
Bij de eerste montage 70 tot 80 ml per band. Bij bijvullen na 2 tot 3 maanden: 50 tot 60 ml. De eerste montage vraagt meer omdat een deel van de sealant in het bandkarkas trekt en in kleine naden langs de velgrand achterblijft. Voor smallere gravelbanden van 33 tot 38 mm is de eerste montage 60 tot 70 ml.
Hoe vaak moet ik sealant bijvullen of vervangen?
Bijvullen elke 2 tot 3 maanden. Volledig vervangen twee keer per jaar, in het voorjaar en in de herfst, of na 4 tot 6 maanden. Controleer door de band te schudden: hoor je klotsen, dan is er nog vloeistof. Rij je in Nederland met een overwinterde fiets? Controleer de sealant altijd voor de eerste lenterit.
Wat doe ik als mijn tubeless band niet wil ploppen?
Drie oplossingen werken in de meeste gevallen. Eerste optie: smeer de bandhielen royaal in met zeepsop of montagevloeistof. Tweede optie: monteer de band tijdelijk met een binnenband, laat hem 24 uur staan zodat de hiel uitrekt, en probeer daarna opnieuw. Derde optie: ga naar de fietsenmaker. Zij hebben een compressor en de kennis om moeilijke band/velg-combinaties te ploppen.
Is mijn velg geschikt voor tubeless?
Zoek de aanduiding TLR (Tubeless Ready) of Tubeless op de velg of in de handleiding van de fiets. TLR is de meest voorkomende aanduiding bij moderne gravelbikes en is geschikt maar heeft altijd velgtape en sealant nodig. Een velg zonder aanduiding is mogelijk niet luchtdicht genoeg. Controleer bij de fabrikant voor je begint.
Hoe repareer ik een tubeless band onderweg?
Voor gaten tot circa 3 tot 4 mm: de sealant sluit het gat automatisch terwijl je doorrijdt. Voor grotere gaten van 4 tot 6 mm: gebruik een plug uit je plugkit. Voor sneden groter dan 6 mm of schade aan de zijwand: steek een reservebinnenband in als tijdelijke oplossing. Ben je te lang doorgereden op een lekke band en is de seal verbroken? Dan is een binnenband het enige redmiddel.
Kan ik CO2 gebruiken na een tubeless lek?
Alleen als laatste redmiddel. De lage temperatuur van CO2 kan sealant tijdelijk laten klonteren, waardoor het afdichtvermogen vermindert. Gebruik bij voorkeur een minipomp onderweg. Als je CO2 hebt gebruikt, ververs de sealant thuis.
Wanneer steek ik een binnenband in bij een tubeless band?
In drie situaties: als de plug het lek niet dicht, als de band zo lang leeg heeft gereden dat de seal is verbroken, of bij een snede in de zijwand die groter is dan 6 mm. Een reservebinnenband is altijd verplichte uitrusting, ook met tubeless.
De Academy beantwoordt 25 vragen over onderdelen en accessoires. Dit zijn de meest relevante voor dit artikel:
Tim Windt rijdt sinds 2015 op de weg en weet wat het is om jezelf te overschatten op een col in de Alpen. Toen hij de wereld rondom gravelbiken begon te ontdekken zag hij meteen een kans: een platform volledig gericht op de Nederlandse en Belgische gravelrijder bestond nog niet. Dat werd Gravello.
Meer informatie over Tim
